Poniedziałek, 21 Października 2019 roku.

Dlaczego warto jeść pomidory?

Zupa pomidorowa, sosy do pizzy, liczne dania, które bez pomidorów po prostu nie smakują tak samo. Dziś nie wyobrażamy sobie diety bez tych warzyw. I słusznie, bo są bardzo wartościowym składnikiem naszej diety. Warto jednak wiedzieć, że ich walory smakowe odkryliśmy stosunkowo niedawno i w dodatku przypadkiem.

Jak to z pomidorem było?
Ojczyzną pomidora (Lycopersicon esculentum Mill) jest Środkowa i Południowa Ameryka, skąd został przywieziony do Europy i rozprzestrzenił się dość szybko na inne kontynenty.

Historia wzięła swój początek w Peru. To właśnie tam upatruje się miejsca pochodzenia pomidorów. Uznaje się, że dziki przodek dzisiejszych pomidorów pochodził z południowej części tego kraju. Jednak ta andyjska forma nie była ani urodziwa (owoce były wielkości czereśni), ani smaczna (owoce miały gorzki smak). Pomidory zagościły w codziennej kuchni, dopiero gdy trafiły do Meksyku i zostały „udomowione” przez Azteków. Ich smak jednak nadal znacząco odbiegał od tego, który znamy dziś. Owoce pierwszych form uprawnych miały złocisto-żółtą barwę, były drobne (średnica 2 cm) i raczej kwaśnie.

Do Europy owoce pomidorów zostały przywiezione w 1496 roku przez Krzysztofa Kolumba razem z ziemniakami i tytoniem. Sadzonki dotarły do Sycylii i okazało się, że klimat tej wyspy wyjątkowo tym roślinom odpowiada. Zaczęły bujnie rosnąć i swobodnie krzyżować się pomiędzy sobą. Do dalszych prac hodowlanych wybierano tylko te krzewy, których owoce były słodkie.

Pomidor na zdrowie
Swoje właściwości prozdrowotne pomidory zawdzięczają zawartości związków biologicznie czynnych, w szczególności witaminy C (15-30mg/100 g ś.m.), karotenoidów (likopenu 3-30 mg/100 g ś.m. i beta-karotenu 0,5 –1,5mg/100 g ś.m.), flawonoidów (kwercetyny 0,5-2,0mg/100 g ś.m., glikozydu-3-O-kwercetyny 0,1-0,5mg/100 g ś.m., rutyny 1,0-4,0mg/100 g ś.m., myrycetyny 0,2-1,2mg/100 g ś.m., a także zawartości makroelementów: potasu (200-400mg/100 g ś.m.), wapnia (10-30 mg/100 g ś.m.) i magnezu (5-10 mg/100 g ś.m.). Witamina C, karotenoidy i flawonoidy posiadają właściwości przeciwutleniające, neutralizują wolne rodniki i przeciwdziałają rozwojowi nowotworów.

Wartość odżywcza:

Cukry (udział w puli cukrów):

  • Glukoza 70%
  • Fruktoza 5-10%,
  • sacharoza 20%

Kwasy organiczne (udział w puli kwasów organicznych):

  • Kwas cytrynowy 70-80%,
  • Szczawiowy 10%
  • Jabłkowy 10%

Witamina C:

  • Kwas l-askorbinowy 90%
  • Kwas dehydroaskorbinowy 10%

Karotenoidy (udział w puli karotenoidów):

  • Likopen 83-90%
  • beta-karoten 5-10%
  • fytofluen 2-4%
  • fytoen 1-2%

Kwasy fenolowe:

  • galusowy,
  • chlorogenowy,
  • p-kumarynowy,
  • kawowy.

Flawonole:

  • rutyna,
  • kwercetyna,
  • glikozyd-3-O-kwercetyny,
  • kempferol,
  • myrycetyna.

Flawony:

  • apigenina,
  • luteolina.

Właściwości zdrowotne likopenu zawartego w pomidorach
Głównym cennym związkiem, jaki można znaleźć w pomidorze jest likopen. Związek ten jest dominującym karotenoidem w owocach pomidora i występuje w większych stężeniach niż beta-karoten czy inne karotenoidy. Istnieje hipoteza, że pełni on istotną rolę w ludzkim systemie odpornościowym. Poza tym jest substancją niepolarną (wykazuje powinowactwo do tłuszczów), w związku z tym zmniejsza syntezę „złego” cholesterolu (LDL), a podwyższa aktywność frakcji HDL.

Ponadto, likopen jest bardzo silnym przeciwutleniaczem i może zapobiegać poważnym schorzeniom jak np. chorobom serca. Większe stężenie likopenu w organizmie chroni organizm przed chorobami cywilizacyjnymi, a także zapobiega występowaniu chorób nowotworowych poprzez to, że oddaje swoje elektrony wolnym rodnikom neutralizując je, zanim uszkodzą komórki ciała.

Co ciekawe, biodostępność likopenu wzrasta w wyniku obróbki cieplnej pomidorów. Oznacza to, że jest lepiej przyswajany przez organizm, jeśli znajduje się w przetworach, np. soku, koncentracie czy ketchupie.

Prozdrowotne działanie likopenu potwierdzone w badaniach naukowych
Kurczaki którym podawano w diecie 45 g/dobę likopenu, miały istotnie obniżony poziom podziału i rozwoju komórek nowotworowych, w porównaniu do grupy otrzymującej 26 g/dobę likopenu.

Podobne wyniki zaprezentował Kucuk (2018), który wykazał, że włączenie do diety produktów bogatych w likopen (soki, ketchupy) istotnie przyczyniło się do spadku zachorowalności na nowotwór prostaty (u mężczyzn) i piersi (u kobiet).

W doświadczeniu klinicznym przeprowadzonym z udziałem 18207 osób stwierdzono pozytywny wpływ konsumpcji produktów zawierających likopen i zmniejszeniem się ryzyka wystąpienia nowotworu jamy ustnej, krtani i przełyku.

  1. Costa-Rodrigues J. (2018), Food Chemistry, 245, 1148-1153
  2. Chen P. i in. (2015), Medicine Baltimore, 94, 1260-1287
  3. Sahin i in. (2018), Journal of Cancer Prevention, 23, 25-36.
  4. Kucuk (2018), Nutrition, 56, S11-S13.
  5. Leoncini i in. (2016) European Journal of Epidemiology, 31, 369–383
  6. Fachinello i in. (2018), Italian Journal of Animal Sciences, 17, 666-674
  7. Rao i in. (2018), Bioscience, Food Science & Technology
  8. Colle i in. (2010), Journal of Food Sciences, 75, 753-759.

Źródło: akademiadobregosmaku.sggw.pl

 

Artykuły powiązane