Środa, 30 Września 2020 roku.

Olej konopny –
czy warto stosować?

Olej konopny wytwarzany jest z nasion konopi siewnych zwanych również włóknistymi (Cannabis sativa L.). Zgodnie z definicją zawartą w Ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii, konopie włókniste, z których pozyskiwany jest olej konopny, są to „rośliny z gatunku konopie siewne (Cannabis sativa L.), w których suma zawartości delta-9-tetrahydrokannabinolu (THC) oraz kwasu tetrahydrokannabinolowego (kwasu delta-9-THC-2-karboksylowego) w kwiatowych lub owocujących wierzchołkach roślin, z których nie usunięto żywicy, nie przekracza 0,20% w przeliczeniu na suchą masę.

Konopie (Cannabis)
Konopie należą do jednych z najdawniej uprawianych roślin, które znalazły zastosowanie w produkcji włókna i oleju. Znane są również jako środek psychoaktywny ze względu na wspomnianą wyżej zawartość THC, który jest związkiem o działaniu psychotropowym, a także przeciwzapalnym i przeciwbólowym. Rodzaj Cannabis (konopie) obejmuje trzy główne gatunki C. sativa, C. indica i C. ruderalis. W konopiach stwierdzono obecność ponad 520 związków należących do różnych grup, w tym różne związki  kannabinoidowe. Najlepiej poznanym związkiem z tej grupy jest delta 9-tetrahydrokannabinol (THC), ponieważ wywołuje efekt psychoaktywny. W konopiach indyjskich (Cannabis indica L.) zawartość THC może wynosić nawet 25 do 30% suchej masy.

Odmiana konopi siewnych (włóknistych) (C. sativa L. var. sativa), z nasion której pozyskiwany jest olej konopny, charakteryzuje się niskim poziomem THC i obecnością kannabidiolu (CBD), który wykazuje właściwości przeciwstawne do THC. W licznych badaniach wykazano, że CBD ma właściwości przeciwpsychotyczne, wpływa korzystnie na stany lękowe i depresję. Wykazuje również działanie uspokajające i przeciwdrgawkowe. Możliwość wykorzystania CBD w leczeniu i profilaktyce wymaga dalszych badań.    

W Polsce uprawa konopi włóknistych regulowana jest cytowaną wyżej ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii, zgodnie z którą zezwala się na uprawianie konopi włóknistych wyłącznie na potrzeby przemysłu włókienniczego, chemicznego, celulozowo-papierniczego, spożywczego, kosmetycznego, farmaceutycznego, materiałów budowlanych oraz nasiennictwa. Legalna plantacja konopi włóknistych może być prowadzona na ściśle określonej powierzchni i w wyznaczonych rejonach na podstawie zezwolenia na uprawę. 

W Krajowym Rejestrze Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych i we wspólnotowym Katalogu Odmian znajduje się 7 odmian konopi włóknistych wyhodowanych w Instytucie Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich w Poznaniu, które są dostosowane do rodzimych warunków klimatyczno-glebowych.

 

Skład oleju konopnego – kwasy tłuszczowe
Dominującym składnikiem nasion konopi siewnych jest tłuszcz, a jego zawartość  może wynosić nawet do 35%. Olej konopny pozyskiwany z nasion tej rośliny charakteryzuje się bardzo korzystnym składem kwasów tłuszczowych (tabela 1). Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT) stanowią łącznie od około 75 do ponad 80% wszystkich kwasów tłuszczowych. W największej ilości, stanowiącej ok. 60% wszystkich kwasów tłuszczowych występuje kwas linolowy (18:2 n-6) a w następnej kolejności (ok. 19%) kwas α-linolenowy (18:3 n-3). Należy podkreślić, że olej konopny charakteryzuje się bardzo korzystnym stosunkiem kwasów n-6 (omega-6) do n-3 (omega-3), jak około 3,3:1. Podobnie korzystny stosunek kwasów z tych rodzin występuje jedynie w oleju rzepakowym (około 2,2:1) i oleju z orzechów włoskich (około 4,8:1). Warto zwrócić również uwagę na obecność w oleju konopnym kwasu γ-linolenowego (18:3 n-6, GLA) i kwasu stearydynowego (18:4 n-3, SDA), które występują stosunkowo rzadko w innych olejach roślinnych. Należy zaznaczyć, że skład kwasów tłuszczowych w oleju konopnym wykazuje pewne wahania, związane m.in. z warunkami klimatycznymi i glebowymi upraw oraz sposobem ekstrakcji oleju z nasion.

Przeciwutleniacze w oleju konopnym
Inne korzystne dla zdrowia składniki, przede wszystkim o działaniu przeciwutleniającym,  obecne w oleju konopnym to tokoferole, karotenoidy, sterole i polifenole. Tokoferole α, β, γ i δ określane są wspólną nazwą witaminy E. Ogólna zawartość tokoferoli w oleju konopnym waha się w zakresie od 60 do 110 mg/100 ml, przy czym dominuje γ-tokoferol, który wykazuje najwyższą aktywność antyoksydacyjną wśród tokoferoli. Z kolei zawartość karotenoidów waha się w zależności od metody ekstrakcji oleju konopnego i może wynosić od 3,1 mg/100 g oleju przy zastosowaniu tłoczenia na zimno do 12,5 mg/100 g w przypadku ekstrakcji nadkrytycznej. Podobnie jak we wszystkich olejach roślinnych, również w oleju konopnym występują sterole roślinne (fitosterole). Całkowita ich zawartość waha się, w zależności od odmiany C. sativa L., w zakresie od 390 do 670 mg/ 100 g oleju i jest zbliżona do zawartości fitosteroli w oleju słonecznikowym i sojowym, a nieco niższa niż w oleju rzepakowym. Około 70% wszystkich steroli w oleju konopnym stanowi β-sitosterol, który jest sterolem dominującym również w innych olejach roślinnych. Z pozostałych steroli najwięcej w oleju konopnym jest kampesterolu i Δ5– avenasterolu. Wspólną nazwą polifenoli  określana jest liczna grupa związków o właściwościach antyoksydacyjnych, których obecność w olejach roślinnych wpływa, podobnie jak obecność tokoferoli, na wydłużenie okresu trwałości olejów. Stwierdzana zawartość związków polifenolowych, wyrażona jako ekwiwalent kwasu galusowego, była w oleju konopnym wyższa niż w oleju lnianym i rzepakowym.

Właściwości i zastosowanie
Obecność w oleju konopnym niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych i aktywnych przeciwutleniaczy wiąże się z przypisywanymi mu właściwościami przeciwzapalnymi, przeciwzakrzepowymi i przeciwnowotworowymi. Obserwowano również wpływ oleju konopnego na poprawę metabolizmu i obniżenie poziomu cholesterolu w surowicy krwi oraz działanie hepatoprotekcyjne (ochronne w stosunku do wątroby).

Olej konopny, jako dodatek do potraw, może być korzystnym składnikiem diety. Jeśli nie ma przeciwwskazań można przyjmować 1 łyżkę oleju konopnego 1 – 2 razy dziennie. Przeciwwskazania dotyczą osób z dolegliwościami żołądkowymi, niewydolnością śledziony oraz cierpiącymi na biegunkę. Spożycie oleju konopnego w zbyt dużych ilościach wiąże się bowiem z wystąpieniem zaburzeń żołądkowo-jelitowych.

Źródło: IŻŻ NCEŻ/dr hab. n. farm. Hanna Mojska, prof. nadzw. IŻŻ

 

Artykuły powiązane

Ta strona używa plików cookies polityka prywatności

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close