Poniedziałek, 26 Sierpnia 2019 roku.

Karnityna – coraz
bardziej popularna

Karnityna jest aminokwasem, który znajduje się naturalnie w wielu produktach spożywczych. Jest także wytwarzana przez organizm człowieka. Poznanie funkcji, jakie karnityna pełni w rozwoju i fizjologii organizmu, oraz potencjalnych korzyści z zastosowania tej substancji w medycynie, wymaga jeszcze wielu badań.

Po raz pierwszy karnityna została wyizolowana w 1905 r. z mięśni (stąd pochodzi nazwa: łac. caro, carnis-mięso). Jej działanie początkowo badano na larwach Tenebrio molitor. Ze względu na fakt, iż brak karnityny w pożywieniu, którym karmiono larwy, wywoływał odkładanie się tłuszczu, nazywano ją wówczas witaminą BT. Karnityna była zaliczana do substancji witaminopodobnych, ponieważ może być zarówno syntetyzowana w organizmie, jak i dostarczana z pożywieniem.

Karnityna jest organicznym związkiem chemicznym (β-hydroksy-γ-trimetyloaminomaślan). Naturalna karnityna jest L-stereoizomerem i tylko w takiej postaci jest aktywna biologicznie. Organizm dorosłego człowieka zawiera około 20 g L-karnityny. Jest ona zgromadzona przede wszystkim w mięśniach szkieletowych i sercu (około 98 %). Pozostała jej ilość znajduje się w miejscach jej syntez – w wątrobie i nerkach (około 1,5 %). Obecna jest również w mózgu.

W organizmie człowieka L-karnityna powstaje z dwóch aminokwasów: z lizyny i metioniny w wątrobie i nerkach. Narządy te mają wszystkie enzymy potrzebne do jej syntezy, poza aminokwasami niezbędne są żelazo (Fe2+), witaminy C i B6 oraz witamina PP. Ich brak lub zbyt małe ilości w spożywanym pokarmie prowadzą do zmniejszenia syntezy endogennej (powstającej w organizmie) karnityny.

Karnityna w diecie
Dzienne zapotrzebowanie dorosłej osoby na L-karnitynę wynosi średnio 15 mg i jest pokrywane przez endogenną syntezę oraz dietę. Ilość L-karnityny dostarczana codziennie z dietą wynosi średnio 20-200 mg. W diecie bezmięsnej, wegetariańskiej – dużo mniej, poniżej 1 mg dziennie. Przy prawidłowej diecie 75% dziennego zapotrzebowania na L-karnitynę pokrywają spożywane pokarmy, pozostałe 25% powstaje w wyniku endogennej syntezy.

Główne źródła karnityny w pożywieniu to mięso i produkty mleczne. Spośród mięs duże ilości karnityny zawierają baranina, wołowina, wieprzowina, a także ryby. Najwięcej karnityny jest w mięsie kangura (637 mg/100g) i w koninie (423 mg/100g), a najmniej – w drobiu. Pokarmy pochodzenia roślinnego – owoce i warzywa – zawierają niewielkie ilości karnityny. Na uwagę zasługuje dość duża zawartość L-karnityny w grzybach. Ilość L-karnityny w tłuszczach jest bardzo niska.

L-karnityna jest substancją rozpuszczalną w wodzie, więc procesy związane z gotowaniem zmniejszają jej ilość w potrawach.

Funkcje L-karnityny w organizmie człowieka
L-karnityna pełni różnorodne funkcje. Przede wszystkim uczestniczy w metabolizmie lipidów. W ostatnich latach obserwuje się duże zainteresowanie L-karnityną ze względu na jej potencjalne zastosowanie w terapiach odchudzających. L-karnityna może korzystnie wpływać na spalanie kwasów tłuszczowych i tym samym przyczyniać się do szybszego zmniejszenia masy ciała.

Jednak usprawnianie metabolizmu lipidów to nie jedyna funkcja, jaką pełni L-karnityna. Związek ten bierze udział w transporcie rozgałęzionych aminokwasów, jest donorem grup acetylowych w syntezie acetylocholiny i pełni istotną rolę w procesach detoksykacyjnych. Ponadto uczestniczy w przemianach węglowodanów. Jej wysoki poziom w mięśniach zmniejsza wykorzystywanie glikogenu jako materiału energetycznego, co ma szczególne znaczenie w warunkach długotrwałego wysiłku fizycznego. L-karnityna bierze też udział w metabolizmie rozgałęzionych aminokwasów.

W badaniach udowodniono przeciwutleniające działanie L-karnityny. Wykazano, że związek ten ochrania i stabilizuje białka i fosfolipidy wchodzące w skład błon komórkowych, m.in. stabilizuje błony erytrocytów (czerwonych krwinek), wpływa ochronnie na płytki krwi, może zmniejszać ich agregację (zlepianie). L-karnityna ma również zdolność do chelatowania (trwałego łączenia substancji organicznej z jonami metalu) niektórych pierwiastków, m.in. żelaza, ołowiu i kadmu.

Badania kliniczne wykazały korzystne działanie L-karnityny (w postaci L-acetylokarnityny) na układ nerwowy. Jej długotrwałe podawanie młodym osobom z zahamowaniami umysłowymi zwiększa zdolność do uczenia się, poprawia refleks. U osób z chorobą Alzheimera poprawia zapamiętywanie i korzystnie działa w stanach depresyjnych. Ostatnio coraz częściej pojawiają się przesłanki naukowe do stosowania L-karnityny w chorobach układu odpornościowego, np. AIDS, Hashimoto i po immunoterapiach. Powyższe dane naukowe wymagają jednak ostatecznego potwierdzenia.

Istnieje wiele danych klinicznych, dotyczących potencjalnych terapeutycznych zastosowań L-karnityny w chorobach serca, mięśni, schorzeniach wątroby, nerek, patologiach związanych z zaburzoną gospodarką lipidową i węglowodanową organizmu.

Suplementacja L-karnityną – wiele wątpliwości
Kwestia suplementacji L-karnityną jest sprawą dyskusyjną. Biodostępność L-karnityny z suplementów diety jest ok. czterokrotnie niższa niż z pożywienia. Jednym z głównych wskazań do suplementacji L-karnityną pozostaje dieta wegetariańska.

W przypadku stosowania L-karnityny jako suplementu dla sportowców i osób odchudzających się pojawiają się wątpliwości co do jej korzystnego działania. Skuteczność stosowania L-karnityny wymaga ostatecznego potwierdzenia, co będzie możliwe dopiero po przeprowadzeniu wieloośrodkowych badań na większej populacji w oparciu o prawidłowe kryteria prowadzenia tego typu badań.

Źródło: NCEŻ IŻŻ

 

Artykuły powiązane

Ta strona używa plików cookies polityka prywatności

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close